Էպշտեյն-Բարի վիրուսը որպես հոգնածության պատճառ

Այս հիվանդության հարուցիչն այնքանով է տարածված, որքանով քիչ է ուսումնասիրված Էպշտեյն-Բարի վիրուսը կամ հերպեսի վիրուսի 4-րդ տեսակը: Ինչպես հաստատում են մասնագետները, երկրագնդի մեծահասակ բնակչության 90%-ից ավելին Էպշտեյն-Բարի վիրուսի նկատմամբ հակամարմիններ ունեն, իսկ դա նշանակում է, որ նրանք հիվանդացել են տվյալ վիրուսի այս կամ այն ձևով, շատ հաճախ առանց ախտանիշների կամ թեթև մրսածության տեսքով: Եթե արտաքին պայմաններն անբարենպաստ են, իսկ իմունային համակարգը թուլացած, ապա զարգանում է մոնոնուկլեոզ: Դրա սուր ձևն արտահայտվում է մարմնի բարձր ջերմաստիճանով, կոկորդի ցավերով,  ավշային հանգույցների մեծացմամբ, երբեմն մարմնի վրա ցանի դսևորմամբ: Բացի այդ, հիվանդների արյան մեջ ավելանում է լիմֆոցիտների քանակությունը և առաջանում են հատուկ բջիջներ` ատիպիկ մոնոնուկլեարներ:

Հակավիրուսային բուժման բացակայության դեպքում, հիվանդությունն անցնում է քրոնիկական ձևի, որից հետո դրա պատկերի վրա շատ հաճախ զարգանում է քրոնիկական հոգնածության համախտանիշ: Առաջինն այս կապը հայտնաբերել են ամերիկացի գիտնականները` 1984-ին: Այդ ժամանակ Նևադա նահանգի Ինկլայն-Վիլիջ փոքրիկ քաղաքում իսկական համաճարակ էր սկսվել: Տեղացիների շրջանում գրանցվել էր նախկինում անհայտ հիվանդության ավելի քան 200 դեպք, որն արտահայտվում էր տրամադրության վատացմամբ, մկանային թուլությամբ, ախորժակի բացակայությամբ, դեպրեսիայով: Բոլոր հիվանդների մոտ հայտնաբերվեց Էպշտեյն-Բարի վիրուս կամ դրա նկատմամբ հակամարմիններ, սակայն այս փաստի վերաբերյալ բժիշկները չկարողացան մի ընդհանուր եզրահանգման գալ: նրանց մի մասը կարծում էր, որ գործ ունեն մասսայական հիստերիայի հետ: Սական ժամանակակից բժշկության մեջ ոչ-ոք արդեն չի կասկածում, որ Էպշտեյն-Բարրի վիրուսը, նաև ցիտոմեգալովիրուսն ու հերպեսի վիրուսի այլ տարատեսակները քրոնիկական հոգծանության համախտանիշի հիմնական պատճառն են:

Համախտանիշն արտահայտվում է աշխատունակության կտրուկ նվազմամբ, նույնիսկ, լիովին առողջ մարդկանց մոտ: Դրանք հիմնականում 30 տարեկանից բարձր կանայք են (հիվանդացածների ընդհանուր քանակի 60%-ը), ովքեր ունեն բարձագույն կրթություն և բարձր եկամուտներ:

Ռիսկի խմբում են, այսպես կոչված, «աշխատամոլները» և  իրենց կատարյալ համարող մարդիկ, ովքեր չափից ավելի պահաջկոտ են սեփական անձի նկատմամբ և, այդ իսկ պատճառով, մշտապես սթրեսի մեջ են: Նրանք անընդմեջ հոգնածության զգացողություն ունեն, որը չի անցնում, նույնիսկ լիարժեք հանգստից կամ խորը քնից հետո: Ախտանիշները հետևյալն են. մարմնի սուբֆեբրիլային (ենթատենդային) ջերմաստիճան (37,5-38oC), չհանգստացող ցավեր, կոկորդում անհարմարության զգացում, ավշային հանգույցների մեծացում: Հնարավոր են նաև ցավեր մկաններում և հոդերում, վատ քուն, հիշողության վատացում, դեպրեսիա, քաշի ավելացում կամ նվազում, ստամոքսի և աղիների խանգարումներ, վատ ախորժակ, ալերգիկ ռեակցիաներ: Նման վիճակը որոշ ժամանակ նորմալ է համարվում ինֆեկցիոն հիվանդությունից, օրինակ, գրիպից  հետո: Սակայն եթե այն երկարաձգվում է մինչև 6 ամիս և հակված է ավելի վատթարանալու, դա արդեն պատճառ է, որպեսզի հետազոտություն անցնել օրգանիզմում հերպեսի վիրուսի առկայությունը որոշելու նպատակով:

Նախ անհրաժեշտ  է արյունը հետազոտել, որի արդյունքերի հիման վրա բժիշկը կարող է կասկածել վիրուսային ինֆեկցիայի առկայության մասին և պացիենտին ուղարկել թքի և ողնուղեղային հեղուկի հատուկ հետազոտության, որը թույլ կտա վերջնական ախտորոշում կայացնել: Իսկ ինչ անել, եթե դրանք արդեն հայտնավերել են: Խնդիրն այն է, որ այս հիվանդության սուր ընթացքի ժամանակ կիրառվում են հակավիրուսային պատրաստուկներ, իսկ մոնոնուկլեոզի քրոնիկական ձևի հատուկ բուժում ներկայումս գոյություն չունի:

Միակ բանը, որ կարող են առաջարկել բժիշկները,  իմունախթանիչ պատրաստուկներով թանկարժեք թերապիան է, որը բարձրացնում է իմունիտեըտը, նշանակում է` օրգանիզմի ընդհանուր դիմադրողականությունը: Սակայն այդ պատրաստուկներն ի վիճակի չեն ոչնչացնել հիվանդության հարուցիչը, այն օրգանիզմում մնում է մինչև կյանքի վերջը: Բայց ամեն ինչ այդքան էլ անմխիթար չէ. ճիշտ ընտրված համալիր բուժումը` իմունախթանիթները, սնվելը, մարմնամարզությունն ու ֆիզիոթերապիան (հնարավոր են նաև այլընտրանքային բժշկության մեթոդները), որպես կանոն, թույլ կտան ազատվել ախտանիշներից, այդ թվում նաև հաղթահարել քրոնիկական հոգնածության համախտանիշը և վերադառնալ լիարժեք կյանքի:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ